Ai Chiếm Ưu Thế Trong Sản Xuất Mangan Toàn Cầu? Tập Trung Vào Các Nhà Sản Xuất Lớn Nhất Thế Giới

Thị trường mangan toàn cầu đã trải qua những biến động giá đáng kể trong những năm gần đây, do gián đoạn nguồn cung, chu kỳ nhu cầu và các yếu tố địa chính trị. Vào giữa năm 2024, giá tăng mạnh sau khi Cơn bão nhiệt đới Megan ảnh hưởng đến các hoạt động khai thác chính của Australia, rồi giảm trở lại khi nguồn cung thay thế tràn ngập thị trường và nhu cầu của Trung Quốc yếu đi. Sự biến động này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ các quốc gia dẫn đầu về sản xuất mangan và cách sản lượng của họ hình thành chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi thế giới chuyển hướng sang năng lượng tái tạo và xe điện, mangan—đặc biệt là sản lượng của các quốc gia sản xuất lớn nhất—ngày càng đóng vai trò then chốt trong việc đáp ứng nhu cầu sản xuất pin tăng vọt.

Động thái thị trường mangan: Biến động giá và gián đoạn cung ứng

Các biến động giá gần đây cho thấy tính dễ tổn thương của thị trường mangan toàn cầu. Quý II năm 2024 chứng kiến mức tăng giá mạnh khi Cơn bão Megan gây thiệt hại nặng nề cho cơ sở của Công ty Khai thác Mangan Groote Eylandt (GEMCO) tại Australia, một nhà sản xuất chi phí thấp hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, đến tháng 9, các nguồn cung thay thế mở rộng và hiệu suất kinh tế chậm lại của Trung Quốc đã đẩy giá trở lại mức trước đó. Trong quý đầu năm 2025, giá vẫn gần như ổn định. Các nhà phân tích ngành ngày càng xem sự phục hồi kinh tế của Trung Quốc là yếu tố then chốt để duy trì giá mangan, vì Trung Quốc chiếm phần lớn tiêu thụ và sản xuất mangan toàn cầu.

Điều kiện thị trường hiện tại nhấn mạnh một động thái quan trọng: trong khi mangan truyền thống là trụ cột của ngành thép, hiện nay kim loại này đang đối mặt với nhu cầu chưa từng có từ lĩnh vực pin xe điện. Dự báo của Benchmark Mineral Intelligence cho thấy nhu cầu mangan có thể tăng gấp tám lần từ 2020 đến 2030—một xu hướng hoàn toàn do tăng tiêu thụ cho sản xuất pin lithium-ion khi thế giới giảm phát thải.

Ứng dụng chiến lược của mangan: Từ thép đến pin xe điện

Hiểu rõ các ứng dụng công nghiệp đa dạng của mangan giúp làm rõ lý do kim loại này thu hút sự chú ý lớn của thị trường. Thép vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất của mangan, với các nhà sản xuất sử dụng kim loại như hợp kim để tăng cường độ bền và khả năng gia công của vật liệu xây dựng. Ngoài sản xuất thép, mangan còn được dùng trong hợp kim nhôm-mangan để sản xuất hộp thiếc và làm phụ gia trong dầu mỏ tinh chế để phủ và bảo vệ động cơ ô tô.

Ứng dụng mang tính cách mạng nhất, tuy nhiên, nằm trong công nghệ pin. Mangan dioxide truyền thống từng được dùng làm chất phân cực trong pin zinc-carbon và pin kiềm, nhưng cơ hội thực sự tập trung vào hóa học lithium-ion. Trong pin lithium-nickel-mangan-cobalt (NMC), mangan đóng vai trò là vật liệu cathode quan trọng, mang lại mật độ năng lượng cao hơn và tuổi thọ dài hơn—những đặc tính mà các nhà sản xuất xe điện yêu cầu. Gần đây, các nhà sản xuất bắt đầu tích hợp mangan vào pin lithium-đường phosphate sắt (LFP), tạo ra các công thức lithium-mangan-đường phosphate sắt (LMFP) với năng lượng cao hơn, dung lượng lớn hơn và khả năng hoạt động ở nhiệt độ thấp. Sáng kiến này cho thấy tiêu thụ mangan trong lĩnh vực EV có khả năng tăng mạnh trong thập kỷ tới.

Cảnh quan sản xuất mangan toàn cầu: Các quốc gia lớn nhất

Review toàn diện của Investing News Network xác định chín quốc gia dẫn đầu về sản xuất mangan, cung cấp phần lớn kim loại công nghiệp thiết yếu này cho thế giới. Dữ liệu từ US Geological Survey (USGS) và MiningDataOnline cho thấy sự tập trung đáng chú ý: chỉ ba quốc gia—Nam Phi, Gabon và Australia—chiếm phần lớn sản lượng toàn cầu. Đặc biệt, sự thống trị của Nam Phi là phi thường, cung cấp 37 phần trăm sản lượng mangan toàn cầu trong khi kiểm soát gần 33 phần trăm trữ lượng mangan kinh tế toàn cầu.

Sự tập trung địa lý này tạo ra cả cơ hội lẫn rủi ro. Vị trí của Nam Phi như nhà sản xuất lớn nhất thế giới phản ánh hàng thế kỷ phát triển hạ tầng khai thác và trữ lượng lớn trong Khu vực Kalahari. Tuy nhiên, sự tập trung này cũng có nghĩa rằng các gián đoạn nguồn cung tại các quốc gia sản xuất chính có thể gây ảnh hưởng lớn đến thị trường toàn cầu trong vòng vài tuần.

Chín nhà sản xuất mangan chính và vị thế thị trường của họ

1. Nam Phi: Nhà lãnh đạo không thể tranh cãi toàn cầu

Nam Phi đứng riêng biệt là nhà sản xuất mangan lớn nhất thế giới, duy trì vị trí này nhờ trữ lượng phong phú và công nghệ vận hành tiên tiến. Năm 2024, quốc gia này khai thác 7,4 triệu tấn mangan, tăng 200.000 tấn so với năm 2023. Trữ lượng của Nam Phi đạt 560 triệu tấn, kiểm soát gần 70 phần trăm trữ lượng mangan toàn cầu đã biết, đảm bảo vị thế trong nhiều thập kỷ tới.

Ngành mangan của Nam Phi tập trung tại Khu vực Kalahari, nơi tập đoàn khai thác đa dạng South32 nắm giữ 44 phần trăm cổ phần gián tiếp trong hoạt động của Nam Phi Manganese cùng với đối tác liên doanh Anglo American (29,6 phần trăm). Các hoạt động này bao gồm mỏ Mamatwan khai thác lộ thiên và mỏ Wessels dưới lòng đất. Ngoài ra, Jupiter Mines vận hành mỏ Tshipi Borwa, sở hữu 49,9 phần trăm, được xem là một trong những mỏ mangan lớn nhất của Nam Phi và nằm trong top năm thế giới về sản lượng.

2. Gabon: Siêu cường thứ hai của châu Phi

Sản lượng mangan của Gabon đạt 4,6 triệu tấn năm 2024, xếp thứ hai thế giới. Quốc gia này cung cấp 63 phần trăm lượng nhập khẩu mangan của Mỹ trong năm 2024, cho thấy tầm quan trọng của nó trong chuỗi cung ứng Bắc Mỹ. Dự án Moanda là tài sản chủ đạo của Gabon, do tập đoàn đa quốc gia Pháp Eramet vận hành qua công ty con COMILOG. Đáng chú ý, Eramet đã tạm dừng sản xuất tại Moanda vào cuối năm 2024 do tình trạng dư thừa trên thị trường toàn cầu.

3. Australia: Sản lượng chất lượng cao dù ảnh hưởng bão

Australia sản xuất 2,8 triệu tấn mangan trong năm 2024, giảm nhẹ so với 2,86 triệu tấn của năm 2023. Là nhà sản xuất quặng mangan lớn nhất thế giới, South32 nắm giữ 60 phần trăm cổ phần tại GEMCO, một cơ sở khai thác lộ thiên nổi tiếng với chi phí thấp. Anglo American giữ 40 phần trăm còn lại. Sau thiệt hại do Cơn bão Megan gây ra vào năm 2024, South32 dự kiến các hạn chế hoạt động tại cảng sẽ hạn chế xuất khẩu ít nhất đến đầu năm 2025. Trước đó, South32 và Anglo American kiểm soát nhà máy hợp kim TEMCO, nhưng đã bán lại cho GFG Alliance vào năm 2021.

4. Ghana: Trung tâm khu vực Tây Phi

Sản lượng mangan của Ghana năm 2024 đạt 820.000 tấn, tăng trưởng nhẹ so với năm trước. Khu vực khai thác chính nằm quanh Takoradi. Công ty Consolidated Minerals (Consmin), thuộc Tập đoàn Ningxia Tianyuan Manganese (TMI), sở hữu 90 phần trăm cổ phần Ghana Manganese và vận hành mỏ Nsuta. Trước đây, sản lượng của Ghana chủ yếu cung cấp mangan điện phân cho thị trường kim loại, thường là nguồn cung nội bộ cho các nhà máy TMI tại Trung Quốc.

5. Ấn Độ: Nhà sản xuất dựa vào tiêu thụ nội địa

Ấn Độ sản xuất 800.000 tấn mangan kim loại trong năm 2024, tăng 56.000 tấn so với năm trước. Là một trong những quốc gia tiêu thụ mangan lớn nhất thế giới cùng Trung Quốc và Brazil, phần lớn sản lượng của Ấn Độ dùng cho ngành thép. MOIL, công ty nhà nước, là nhà sản xuất mangan hàng đầu của Ấn Độ, vận hành nhà máy mangan dioxide điện phân duy nhất của quốc gia. Trong năm tài chính 2023/2024 (tháng 4-3), MOIL đạt sản lượng quặng mangan cao kỷ lục 1,76 triệu tấn, cho thấy đà vận hành mạnh mẽ bất chấp biến động thị trường.

6. Trung Quốc: Động thái tiêu thụ nội địa

Sản lượng mangan của Trung Quốc năm 2024 đạt 770.000 tấn, gần như không đổi so với năm 2023 nhưng giảm đáng kể so với 1,34 triệu tấn năm 2020. Sự giảm này do gián đoạn COVID-19 và các giảm sản lượng gần đây liên quan đến yếu kém trong lĩnh vực bất động sản và nhu cầu mangan yếu đi. Trung Quốc vừa là nhà sản xuất lớn vừa là người tiêu thụ lớn, sử dụng lượng lớn mangan cho sản xuất thép. Một số mỏ mangan lớn được phát hiện tại tỉnh Quý Châu vào năm 2017, nhưng chưa phát triển và không tính vào trữ lượng kinh tế của USGS, vốn ước tính Trung Quốc có 280 triệu tấn—xếp thứ hai toàn cầu. Firebird Metals đang hợp tác với đối tác Trung Quốc để xây dựng nhà máy mangan sulfate tinh khiết monohydrate nhằm cung cấp cho các nhà sản xuất pin EV.

7. Brazil: Nhà sản xuất mới nổi chuyển đổi

Brazil sản xuất 590.000 tấn mangan năm 2024, tăng nhẹ so với năm 2023. Ngành khai thác đã trải qua tái cấu trúc lớn khi Vale—trước đây chiếm 70 phần trăm sản lượng mangan Brazil—bán các tài sản mangan trung tâm và quặng sắt cho J&F Investimentos vào năm 2022. Công ty con Lhg Mining của J&F đã vận hành các mỏ này và bắt đầu hoạt động tại mỏ ngầm Urucum giữa năm 2023. J&F còn có kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD vào các hoạt động quặng sắt và mangan. Công ty Buritirama Mining liên kết với Buritipar dự kiến sẽ đầu tư 200 triệu USD để mở rộng hoạt động tại bang Para.

8. Malaysia: Mở rộng trung tâm ferroalloy

Malaysia sản xuất 410.000 tấn mangan năm 2024, không đổi so với năm trước. Quốc gia Đông Nam Á này gần đây đã định vị mình như trung tâm sản xuất ferro mangan, với ferro mangan của Malaysia chiếm 24 phần trăm nhập khẩu của Mỹ theo dữ liệu USGS. OM Holdings của Singapore vận hành nhà máy luyện hợp kim ferro silicat và hợp kim mangan tại Malaysia qua công ty con OM Sarawak, sản xuất 317.995 tấn hợp kim mangan trong năm 2024.

9. Côte d’Ivoire: Câu chuyện tăng trưởng Tây Phi

Côte d’Ivoire sản xuất 360.000 tấn mangan năm 2024, gần như bằng với 357.000 tấn của năm 2023. Quốc gia Tây Phi này đã mở rộng sản xuất mạnh mẽ trong thập kỷ qua, đạt đỉnh 525.000 tấn năm 2020 rồi giảm nhẹ trong những năm gần đây. Tính đến năm 2024, quốc gia này vận hành bốn mỏ mangan hoạt động—Bondoukou, Guitry, Kaniasso và Lagnonkaha—theo Bộ Kinh tế, Kế hoạch và Phát triển Côte d’Ivoire. Xuất khẩu chủ yếu hướng tới Trung Quốc, nền công nghiệp thép lớn nhất thế giới, cùng với các thị trường phụ như Ấn Độ và Latvia.

Tầm quan trọng chiến lược của mangan trong chuyển đổi năng lượng sạch

Thập kỷ tới sẽ quyết định liệu nguồn cung mangan toàn cầu có thể đáp ứng nhu cầu tăng vọt của ngành pin hay không. Với chín quốc gia sản xuất chính kiểm soát phần lớn nguồn cung—dẫn đầu là Nam Phi, nhà sản xuất lớn nhất thế giới—việc hiểu rõ xu hướng sản xuất trở nên thiết yếu đối với nhà đầu tư, nhà sản xuất và chính sách. Rủi ro chuỗi cung ứng, thiên tai và chu kỳ nhu cầu sẽ tiếp tục gây biến động giá, nhưng xu hướng dài hạn rõ ràng là tăng, dựa trên cam kết của thế giới đối với vận chuyển điện và hạ tầng năng lượng tái tạo.

Các câu hỏi thường gặp về mangan

Mangan có được xếp vào kim loại công nghiệp không?

Có, mangan được xếp vào kim loại công nghiệp quan trọng. Với số nguyên tử 25, mangan là kim loại cứng, giòn, màu bạc, đứng thứ hai sau sắt về mức độ phong phú trong lớp vỏ trái đất, do đó có ý nghĩa chiến lược trong sản xuất hiện đại.

Vai trò của mangan dioxide trong ứng dụng pin là gì?

Trước đây, mangan dioxide được dùng làm chất phân cực trong pin kiềm và zinc-carbon, nhưng công nghệ pin hiện nay tập trung vào các ứng dụng hấp dẫn hơn. Các loại pin lithium-ion hiện nay sử dụng mangan—như lithium-mangan oxit và lithium-nickel-mangan-cobalt oxit—trong đó mangan dioxide điện phân đóng vai trò là vật liệu cathode. Các nhà đầu tư dự đoán nhu cầu pin lithium-ion sẽ tăng nhanh, do đó triển vọng tiêu thụ mangan trong tương lai rất tích cực.

Sự chuyển đổi từ ứng dụng truyền thống sang công nghệ lithium-ion thế hệ mới cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của mangan trong công nghệ, và việc theo dõi các quốc gia sản xuất lớn nhất là điều cần thiết cho chuỗi cung ứng.