Thị trường có thể sụp đổ vào năm 2026 không? Những điều Phố Wall chưa tiết lộ cho các nhà đầu tư về rủi ro của S&P 500

Câu hỏi khiến nhiều nhà đầu tư băn khoăn khi năm 2026 mở ra là đơn giản nhưng sâu sắc: Thị trường có sập không? Trong khi các nhà phân tích Phố Wall dự báo lợi nhuận tích cực cho S&P 500, một cuộc khảo sát sâu hơn cho thấy áp lực ngày càng gia tăng có thể đẩy thị trường chứng khoán rộng lớn vào một đợt suy thoái đáng kể. Khoảng cách giữa dự báo đồng thuận và thực tế kinh tế tiềm ẩn đặt ra một điểm quyết định quan trọng cho các nhà đầu tư trong một năm ngày càng bất định.

Thuế quan và việc làm chậm lại làm mờ triển vọng kinh tế

S&P 500 đã mang lại lợi nhuận ấn tượng trong ba năm qua, với chỉ số này ghi nhận lợi nhuận hai chữ số liên tiếp vào năm 2023, 2024 và 2025. Hiệu suất trong năm 2026 tính đến nay tiếp tục xu hướng này, với chỉ số tăng nhẹ trên 1% giữa bối cảnh nhiệt huyết vẫn còn quanh sáng tạo trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, bên dưới vẻ mạnh mẽ này là một tín hiệu kinh tế đáng lo ngại cần được chú ý cẩn thận.

Chính sách thuế quan của Tổng thống Trump đã tạo ra sự không chắc chắn lớn trên thị trường, khiến các doanh nghiệp thận trọng hơn trong tuyển dụng. Thị trường việc làm, từng là trụ cột của sự phục hồi kinh tế, đã yếu đi rõ rệt. Năm 2025, nền kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm 181.000 việc làm—một sự giảm mạnh so với 1,2 triệu việc làm tạo ra trong năm 2024. Đây là mức tăng trưởng việc làm chậm nhất kể từ các đợt đóng cửa do đại dịch năm 2020, báo hiệu khả năng nền kinh tế sẽ chậm lại trong tương lai gần. Khi các doanh nghiệp do dự trong tuyển dụng, điều này thường báo hiệu sự yếu kém trong chi tiêu tiêu dùng và giảm tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Sự kết hợp giữa sự không chắc chắn về chính sách từ việc áp thuế và sự suy giảm trong đà của thị trường lao động tạo ra một môi trường mà rủi ro thị trường sụp đổ xứng đáng được xem xét nghiêm túc. Đây không phải là những mối lo lắng riêng lẻ—chúng là các chỉ số kinh tế liên quan, chỉ ra khả năng gặp khó khăn trong những tháng tới.

Đồng thuận của Phố Wall: Dự kiến S&P 500 tăng khoảng 10% đến cuối năm

Dù có những dấu hiệu cảnh báo kinh tế này, phần lớn các tổ chức trên Phố Wall vẫn lạc quan về cổ phiếu. Các tổ chức nghiên cứu lớn và các ngân hàng đầu tư dự báo rằng các công ty trong S&P 500 sẽ tăng trưởng cả doanh thu lẫn lợi nhuận trong suốt năm 2026. Kịch bản lạc quan này giả định sự mở rộng kinh tế vững chắc, được hỗ trợ bởi các ưu đãi thuế doanh nghiệp và đầu tư bền vững vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo, cùng với một hoặc hai lần giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang.

Dựa trên luận điểm tích cực này, hầu hết các nhà phân tích dự kiến lợi nhuận hai chữ số cho S&P 500 trong những tháng còn lại của năm 2026. Dưới đây là cách các tổ chức hàng đầu định vị mục tiêu cuối năm của họ:

Dự báo trung bình của 20 công ty lớn trên Phố Wall chỉ ra mức cuối năm khoảng 7.650 điểm cho S&P 500, tương đương khoảng 10% tăng so với mức gần 6.940 điểm đầu năm 2026. Dự báo lạc quan nhất đến từ Oppenheimer với 8.100 điểm (tăng 17%), trong khi dự báo bảo thủ nhất là Bank of America với 7.100 điểm (tăng chỉ 2%). Các tổ chức lớn khác như Goldman Sachs, Morgan Stanley, JPMorgan Chase và Citigroup đều tập trung quanh mức 7.500-7.800, cho thấy khả năng tăng 8-12% vẫn còn.

Tuy nhiên, lịch sử cảnh báo: khả năng dự báo của Phố Wall thường rất kém. Trong bốn năm qua, dự báo trung bình về điểm cuối năm của S&P 500 đã bỏ lỡ kết quả thực tế trung bình 16 điểm phần trăm. Việc không thể dự đoán chính xác kết quả thị trường không phản ánh năng lực của các nhà phân tích mà là do tính chất không thể dự báo của tương lai không chắc chắn.

Ba lý do khiến kịch bản thị trường sụp đổ đáng xem xét nghiêm túc

Trong khi đồng thuận dự báo tăng trưởng, một số yếu tố cấu trúc cho thấy thị trường chứng khoán có thể đối mặt với những thử thách lớn, có thể vượt qua tâm lý lạc quan.

Vấn đề định giá

Hiện tại, S&P 500 giao dịch ở mức 22 lần lợi nhuận dự kiến trong tương lai, duy trì mức định giá cao này trong 18 tháng qua. Nhịp này thể hiện mức chiết khấu đáng kể so với trung bình 10 năm là 18,8 lần lợi nhuận dự kiến. Quan trọng hơn, lịch sử cho thấy các mức định giá cao như vậy đã không thể duy trì trong quá khứ.

Hai giai đoạn gần đây khi S&P 500 duy trì mức định giá cao tương tự là bong bóng dot-com cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, và giai đoạn đầu của đại dịch Covid-19 vào 2020-2021. Cả hai đều dẫn đến các đợt giảm mạnh của thị trường gấu. Khi chỉ số đạt đến các mức giá như vậy, khả năng giảm giá về phía dưới tăng lên đáng kể. Với mức định giá hiện tại, ngay cả những thất vọng nhỏ về lợi nhuận hoặc tăng trưởng kinh tế cũng có thể gây ra các đợt điều chỉnh mạnh.

Rủi ro từ thuế quan và không chắc chắn

Sự không chắc chắn về chính sách từ các cuộc thảo luận về thuế quan vẫn là mối đe dọa thực sự đối với kế hoạch của các doanh nghiệp và niềm tin của người tiêu dùng. Các doanh nghiệp đối mặt với lịch trình thuế quan chưa rõ ràng và khả năng gián đoạn thương mại thường trì hoãn tuyển dụng, đầu tư vốn và các sáng kiến chiến lược—đúng như những gì đã chứng kiến với sự chậm lại nghiêm trọng trong tạo việc làm. Khi các công ty trì hoãn chi tiêu, điều này lan tỏa toàn bộ hệ thống kinh tế, có thể làm giảm tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận doanh nghiệp.

Mô hình năm bầu cử giữa kỳ

Một yếu tố cuối cùng khiến khả năng thị trường sụp đổ cần được chú ý là hiệu suất của cổ phiếu trong các năm bầu cử giữa kỳ. Từ năm 1950, trung bình S&P 500 chỉ tăng 4,6% trong các năm này—thấp hơn nhiều so với lợi nhuận hàng năm thông thường. Thậm chí đáng chú ý hơn, chỉ số trung bình giảm 17% trong năm đó, nghĩa là nhà đầu tư nên dự kiến một đợt giảm từ đỉnh xuống đáy khoảng mức này trong năm 2026.

Mô hình này phản ánh cách mà sự không chắc chắn về chính sách và biến động liên quan đến bầu cử tạo ra lo lắng cho nhà đầu tư và thúc đẩy các điều chỉnh chiến thuật trong danh mục. Kết hợp mô hình này với các yếu tố khác đã đề cập—định giá cao và bất ổn kinh tế liên quan đến thuế quan—thì khả năng thị trường sụp đổ không còn là điều quá xa vời nữa mà trở thành khả năng có xác suất cao hơn.

Chiến lược đầu tư cho thời kỳ bất định

Môi trường thị trường hiện tại đòi hỏi một cách tiếp cận thận trọng, có chiến lược đối phó. Thay vì theo đuổi sự mở rộng toàn diện của thị trường hy vọng bắt kịp các lợi nhuận dự báo của Phố Wall, các nhà đầu tư nên cân nhắc các nguyên tắc sau:

Thứ nhất, giữ vững kỷ luật trong việc phân bổ vốn. Tránh đuổi theo lợi nhuận trong một thị trường có thể đối mặt với các đợt điều chỉnh lớn. Phân bổ vốn một cách chọn lọc vào các ý tưởng đầu tư có niềm tin cao nhất thay vì phân phối tiền mặt một cách bừa bãi.

Thứ hai, chấp nhận rằng các đợt giảm mạnh có thể xảy ra. Lịch sử cho thấy khả năng giảm 17% trong năm 2026 là điều có thể xảy ra. Chỉ mua cổ phiếu mà bạn cảm thấy thoải mái khi giữ qua đợt giảm đó mà không bị ảnh hưởng cảm xúc.

Thứ ba, nhận thức rõ rằng việc chọn cổ phiếu riêng lẻ quan trọng hơn nhiều so với tham gia toàn bộ chỉ số khi có biến động giảm giá. S&P 500 có thể tăng nhẹ, nhưng các chứng khoán riêng lẻ trong đó có thể thể hiện hiệu suất khác biệt rất lớn. Các ví dụ lịch sử cho thấy: Netflix và Nvidia, khi được đưa vào danh sách khuyến nghị của các nhà phân tích vào năm 2004-2005, cuối cùng đã mang lại lợi nhuận vượt xa thị trường chung.

Nhìn về phía trước: Quản lý rủi ro thị trường sụp đổ trong năm 2026

Dự báo đồng thuận về lợi nhuận khoảng 10% của S&P 500 đến cuối năm 2026 có thể cuối cùng đúng. Tuy nhiên, con đường dẫn đến kết quả đó ngày càng bất định, bị chi phối bởi các rủi ro chính sách liên quan đến thuế quan, xu hướng lao động suy yếu, định giá cao và mô hình năm bầu cử giữa kỳ yếu kém trong lịch sử. Khả năng thị trường sụp đổ, dù không phải là điều tất yếu, rõ ràng đã tăng lên về xác suất.

Các nhà đầu tư nên thừa nhận những khó khăn này trong khi duy trì vị thế chiến lược trong các doanh nghiệp chất lượng. Nguyên tắc quan trọng nhất vẫn không thay đổi: đừng bao giờ mua cổ phiếu mà bạn không thể giữ qua các đợt giảm mạnh. Trong năm 2026, nguyên tắc đó có thể còn quý giá hơn bất kỳ dự báo nào của Phố Wall.