Open Outcry：Từ nhân vật chính trên sân khấu tài chính đến người chứng kiến lịch sử

Trong thị trường tài chính ngày nay do màn hình điện tử và thuật toán chi phối, rất khó để tưởng tượng rằng đã từng có một phương thức giao dịch dựa vào các nhà giao dịch hét lớn, vẫy tay để hoàn thành giao dịch. Đó chính là mở giá (open outcry) — một hệ thống từng định hình các giao dịch tài chính toàn cầu, nay chỉ còn là biểu tượng của truyền thống trong một số thị trường nhất định.

Một cuộc cách mạng giao dịch kéo dài hơn ba thế kỷ

Câu chuyện về open outcry bắt đầu từ thế kỷ 17 tại các thị trường hàng hóa. Lúc đó, các nhà giao dịch tụ tập ngoài trời hoặc trong các sàn giao dịch đơn sơ, dùng tiếng hét lớn và các cử chỉ để truyền đạt ý định mua bán của mình. Phương pháp có vẻ nguyên thủy này thực ra rất hiệu quả — trong thời đại chưa có điện thoại, máy tính, việc giao tiếp mặt đối mặt và các cử chỉ nhanh chóng chính là cách tốt nhất để thực hiện các giao dịch lớn.

Theo thời gian, hệ thống này dần dần trở thành một nghệ thuật. Các nhà giao dịch mặc áo vest nhiều màu khác nhau bước vào các hố giao dịch (trading pit), sử dụng các cử chỉ và tiếng gọi đặc trưng để truyền đạt các thông tin phức tạp về giao dịch. Sàn giao dịch chứng khoán New York (NYSE) và Sàn giao dịch tương lai Chicago (CBOT) đều áp dụng hệ thống này, coi đó là tiêu chuẩn hoạt động của thị trường vốn, kéo dài hàng thập kỷ.

Thời đại điện tử đến và sự suy yếu của truyền thống

Cuối thế kỷ 20, sự xuất hiện của hệ thống giao dịch điện tử đã thay đổi tất cả. Công nghệ máy tính và mạng lưới giúp các giao dịch trở nên nhanh hơn, rẻ hơn và minh bạch hơn. Các nhà giao dịch không còn phải chen chúc trong các sàn giao dịch nữa, mà có thể thực hiện mọi thao tác qua bàn phím và chuột trong văn phòng. Sự chuyển đổi này không chỉ nâng cao hiệu quả thị trường mà còn giảm đáng kể chi phí giao dịch.

Quyết định của CBOT vào năm 2015 tượng trưng cho sự kết thúc của thời đại này — họ chính thức đóng cửa sàn giao dịch nổi tiếng, chuyển hoàn toàn sang nền tảng giao dịch điện tử. Đồng thời, NYSE cũng giảm đáng kể sự phụ thuộc vào mở giá, mặc dù còn giữ lại một số nhà giao dịch trực tiếp mang tính tượng trưng, nhưng phần lớn các giao dịch đã chuyển sang không gian ảo. Nhiều sàn giao dịch khác cũng bắt chước theo, khiến các hố giao dịch truyền thống dần biến mất trong ký ức lịch sử.

Những người giữ gìn truyền thống: nơi mở giá vẫn còn tồn tại

Tuy nhiên, open outcry chưa hoàn toàn biến mất. Sàn giao dịch kim loại London (LME) là một ví dụ điển hình của những người giữ gìn truyền thống. Tại đây, các nhà giao dịch vẫn thực hiện các giao dịch kim loại quý như đồng, nhôm trong sàn giao dịch. Tại sao trong thời đại giao dịch điện tử đã phát triển mạnh mẽ, LME vẫn giữ lại phương thức cổ xưa này?

Câu trả lời nằm ở độ phức tạp và linh hoạt. Trong các giao dịch phái sinh và quyền chọn, một giao dịch thường liên quan đến nhiều biến số và các điều khoản cá nhân hóa cần thương lượng. Lúc này, giao tiếp trực tiếp, đàm phán theo thời gian thực và trực giác của con người trở nên đặc biệt quan trọng. Hệ thống điện tử dù nhanh nhưng khi xử lý các thỏa thuận phức tạp hoặc các thay đổi tạm thời, thường không linh hoạt bằng tương tác trực tiếp. Trong các thị trường ngách này, các nhà giao dịch vẫn tin rằng open outcry có thể cung cấp những lợi thế mà hệ thống điện tử không thể sao chép.

Thời đại pha trộn: công nghệ hỗ trợ và sự giữ gìn truyền thống

Điều thú vị là, các sàn giao dịch hiện vẫn sử dụng mở giá không từ chối công nghệ. Ngược lại, họ đang tích hợp các màn hình điện tử, luồng dữ liệu theo thời gian thực và các công cụ số khác vào trong sàn giao dịch truyền thống. Các nhà giao dịch có thể vừa xem giá cả theo thời gian thực trên màn hình, vừa giao tiếp bằng lời nói và cử chỉ, tạo thành một mô hình giao dịch pha trộn mới. Sự kết hợp này vừa giữ được sức mạnh của trực giác con người, vừa tận dụng tiện ích của công nghệ hiện đại.

Chứng kiến lịch sử và bài học cho tương lai

Ngày nay, open outcry không còn là phương thức giao dịch chính trong lĩnh vực tài chính, nhưng sự tồn tại của nó vẫn mang ý nghĩa quan trọng. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, trong quá trình theo đuổi tốc độ và tự động hóa, không nên hoàn toàn bỏ qua khả năng phán đoán của con người và giá trị của giao tiếp trực tiếp. Đối với những nhà đầu tư tham gia các giao dịch phức tạp về phái sinh hoặc muốn hiểu sâu hơn tâm lý thị trường, việc nghiên cứu và hiểu về hoạt động của mở giá có thể tiết lộ những cảm xúc và logic giao dịch ẩn sau các báo giá điện tử.

Từ thế kỷ 17 tại các thị trường hàng hóa đến các sàn kim loại hiện đại, quá trình phát triển của open outcry không chỉ là câu chuyện tiến bộ của công nghệ giao dịch, mà còn là câu chuyện về khả năng thích nghi của con người, tìm kiếm sự cân bằng giữa truyền thống và đổi mới. Dù nhiều sàn đã hoàn toàn thay thế mở giá bằng hệ thống điện tử, nhưng hệ thống lịch sử này vẫn để lại ảnh hưởng và di sản văn hóa không thể phai mờ trong thị trường tài chính.