Tại sao chiến lược 'Bán vào tháng 5 và đi xa' lại không còn hiệu quả

Trong nhiều thập kỷ, các nhà giao dịch Phố Wall đã thì thầm về một mô hình thị trường kỳ lạ: ý tưởng bán vị thế khi mùa xuân đến và đứng ngoài thị trường cho đến tháng 11. Được biết đến với tên gọi “bán vào tháng 5 và đi khỏi”, phương pháp này đã trở thành gần như truyền thuyết trong giới đầu tư nhằm tối ưu hóa lợi nhuận. Nhưng liệu chiến lược giao dịch theo mùa này thực sự mang lại kết quả, hay chỉ là một huyền thoại thị trường khác khiến mọi người lạc lối?

Chiến lược này không hoàn toàn vô căn cứ. Dữ liệu lịch sử cho thấy có một khoảng cách hiệu suất rõ ràng: thị trường liên tục ghi nhận lợi nhuận cao hơn từ tháng 11 đến tháng 4 so với giai đoạn tháng 5 đến tháng 10. Theo nghiên cứu tổng hợp của Forbes phân tích hàng thập kỷ hành vi thị trường, chỉ số S&P 500 trung bình đạt lợi nhuận 6,5% trong mùa đông so với chỉ 1,6% trong mùa hè. Sự chênh lệch này còn rõ ràng hơn khi xem xét các chỉ số Dow Jones hoặc Nasdaq. Các con số dường như xác thực những gì các nhà giao dịch đã tin từ nhiều thế hệ.

Nguồn gốc lịch sử và lý do tại sao chúng không còn phù hợp ngày nay

Khái niệm này bắt nguồn từ London thế kỷ 18, khi các nhà đầu tư giàu có rời khỏi thành phố vào mùa hè. Với ít người tham gia thị trường hơn và khối lượng giao dịch giảm sút, giá cổ phiếu tự nhiên sẽ trì trệ. Hiện tượng này mang tính trực giác: không có các nhân tố lớn thúc đẩy cổ phiếu tăng giá.

Nhưng đây là điểm mà câu chuyện bị phá vỡ. Trong khi mô hình theo mùa có bằng chứng rõ ràng trong hồ sơ lịch sử từ năm 1950 trở đi, thực tế lại khác xa so với những gì số liệu cho thấy. Vấn đề không nằm ở dữ liệu—mà ở cách các nhà đầu tư phản ứng với nó.

Chi phí gây sốc của việc chọn thời điểm thị trường

Khi các nhà nghiên cứu xem xét những gì thực sự xảy ra với số tiền đầu tư trong các giai đoạn khác nhau, kết quả rất rõ ràng. Từ năm 1975 đến 2024, theo dữ liệu của American Century Investments, các nhà đầu tư áp dụng chiến lược thoát khỏi thị trường theo mùa—rút tiền mỗi tháng 5 và tái đầu tư vào tháng 11—đã biến 1.000 đô la thành khoảng 64.053 đô la, tương đương lợi nhuận khoảng 6.305%.

Ấn tượng? Có thể. Nhưng so sánh với một nhà đầu tư giữ nguyên vị thế suốt năm: số tiền 1.000 đô la đó đã tăng lên 340.910 đô la, mang lại lợi nhuận vượt quá 33.991%.

Bằng cách không làm gì cả—bằng việc từ chối di chuyển tiền vào và ra khỏi thị trường dựa trên lịch—nhà đầu tư kiên nhẫn đã tích lũy được nhiều hơn gấp năm lần về của cải. Đây không phải là sự vượt trội nhỏ lẻ. Đây là sự khác biệt rõ rệt trong việc cộng dồn giữa việc chọn thời điểm thị trường chủ động và kỷ luật thụ động.

Khi cố trở nên thông minh lại khiến bạn mất tất cả

Điểm yếu lớn nhất của chiến lược này xuất hiện trong các đợt biến động thị trường không lường trước được. Sau đợt bán tháo mạnh vào đầu năm 2020 do lo ngại dịch bệnh, thị trường đã phục hồi một cách ngoạn mục trong lịch sử chính xác trong những tháng mà chiến lược theo mùa khuyên nên đứng ngoài. Những ai trung thành theo phương pháp “bán vào tháng 5” đã bỏ lỡ một trong những đợt tăng giá mạnh mẽ nhất trong lịch sử thị trường hiện đại.

Chọn thời điểm thị trường—dù có được che đậy bằng lý luận theo mùa—đặt ra một vấn đề căn bản: nó bắt buộc các nhà đầu tư phải đưa ra các quyết định đúng liên tiếp. Họ phải thoát ra đúng thời điểm, ở lại ngoài đúng thời điểm, và tái đầu tư đúng thời điểm. Bỏ lỡ bất kỳ bước nào trong chuỗi ba bước này, toàn bộ giả thuyết sẽ sụp đổ.

Phương pháp đơn giản mà thực sự hiệu quả

Bằng chứng rõ ràng cho thấy việc cố gắng tránh các giai đoạn thị trường, ngay cả khi các mô hình lịch sử cho thấy chúng hoạt động kém hơn, lại mang nhiều rủi ro hơn là giảm thiểu. Nhà đầu tư duy trì vị thế đầy đủ suốt cả năm sẽ thu lợi từ tất cả các mùa—hưởng lợi từ các giai đoạn mạnh mẽ trong khi vẫn điều hướng các giai đoạn yếu hơn như một phần của trải nghiệm toàn diện.

Thay vì cố gắng vượt qua tính mùa của thị trường, phương pháp tối ưu là cam kết đầu tư nhất quán bất kể tháng nào. Điều này loại bỏ cảm xúc, giảm thiểu rủi ro về thời điểm, và cho phép lợi nhuận ghép lũy tích tụ mà không bị gián đoạn. Khoảng cách hiệu suất giữa việc giữ vững chiến lược và chọn thời điểm thị trường không chỉ là vài phần trăm—mà được đo bằng nhiều lần tạo ra của cải.

Điều đơn giản nhất là rõ ràng: các chiến lược theo mùa có thể thu hút trí tưởng tượng với logic trực quan của chúng, nhưng chúng luôn kém hiệu quả hơn so với kỷ luật mua và giữ đơn giản. Trong đầu tư, đôi khi bước đi mạnh mẽ nhất là không làm gì cả—liên tục giữ vị thế mỗi tháng thị trường mở cửa.