Vàng chạm mức cao thời kỳ 2008 khi chính sách của Trump gây hỗn loạn làm yếu đi đồng đô la

Thị trường kim loại quý đang trải qua một sự phục hồi mạnh mẽ trong tuần này, với vàng ghi nhận hiệu suất hàng tuần mạnh nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Sự tăng trưởng này phản ánh một sự thay đổi căn bản trong tâm lý nhà đầu tư khi bất ổn chính trị và yếu kém tiền tệ thúc đẩy dòng vốn chảy vào các tài sản hữu hình. Vàng đã tăng khoảng 8% trong bảy ngày qua, đẩy giá gần mức 5.000 đô la mỗi ounce—một ngưỡng tâm lý chưa bị phá vỡ kể từ sau hậu quả của cuộc sụp đổ tài chính toàn cầu gần hai thập kỷ trước. Đợt tăng này đánh dấu một sự đảo chiều rõ rệt so với đầu năm 2025, khi vàng giao dịch dưới 3.000 đô la, chỉ mới tháng Mười vừa qua mới vượt qua 4.000 đô la lần đầu tiên.

Cùng với sự tăng của vàng, bạc đã vượt mốc 100 đô la mỗi ounce lần đầu tiên trong lịch sử giao dịch của mình, trong khi các kim loại công nghiệp như đồng đang tiến gần mức 13.000 đô la mỗi tấn. Sự tăng trưởng đồng bộ này trên nhiều loại tài sản cho thấy các nhà đầu tư đang đánh giá lại cơ cấu phân bổ danh mục đầu tư của họ trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và bất ổn chính sách.

Chính sách của Trump không thể dự đoán gây ra làn sóng toàn cầu chạy vào vàng

Đợt tăng giá vàng hiện tại chủ yếu do yếu tố không thể dự đoán của chính sách chính quyền Mỹ, theo các nhà phân tích tại các tổ chức tài chính lớn. Khi Trump tuyên bố yêu cầu Greenland chuyển giao cho Mỹ và đe dọa áp thuế đối với tám quốc gia châu Âu—bao gồm cả Vương quốc Anh—thị trường chứng khoán toàn cầu đã trải qua các đợt bán tháo mạnh. Trong khi cổ phiếu hồi phục sau các tuyên bố loại trừ khả năng can thiệp quân sự và tin tức về thỏa thuận NATO, giá vàng vẫn tiếp tục tăng khi các nhà đầu tư tìm kiếm sự an toàn.

Jane Foley, nhà phân tích cấp cao tại Rabobank, cho rằng hiệu suất kém của đồng đô la là do những gì bà mô tả là “tính thất thường” của tổng thống đương nhiệm. Đồng đô la Mỹ đã ghi nhận hiệu suất tệ nhất trong tuần so với các đồng tiền chính kể từ tháng Sáu, mức giảm này đã có lợi cho các đồng tiền cạnh tranh như bảng Anh, tăng 1,3% trong tuần tốt nhất kể từ tháng Tám so với đô la.

Tình hình này tạo ra một môi trường rủi ro thấp điển hình, nơi các nhà đầu tư từ bỏ rủi ro tiền tệ để chuyển sang vàng—thường được xem như một loại bảo hiểm chống lại các cú sốc địa chính trị và bất ổn tiền tệ. Hiệu suất của kim loại này trong nhiệm kỳ tổng thống trước của Trump, khi vàng đạt nhiều mức cao kỷ lục, cho thấy sự biến động chính trị có thể duy trì nhu cầu về kim loại quý trong thời gian dài.

Ngân hàng trung ương dẫn đầu thúc đẩy phi đô la hóa hướng tới dự trữ vàng

Ngoài các yếu tố chính trị ngắn hạn, các lực lượng cấu trúc sâu hơn đang thúc đẩy đợt tăng giá vàng. Một xu hướng dài hạn đáng kể đang định hình lại chiến lược dự trữ của các ngân hàng trung ương toàn cầu, khi các tổ chức này liên tục chuyển đổi phân bổ khỏi dự trữ đô la Mỹ và sang vàng.

Nicolas Bickel của Edmond de Rothschild nhấn mạnh rằng “phi đô la hóa” này là động lực chính thúc đẩy nhu cầu vàng bền vững. Các ngân hàng trung ương thị trường mới nổi, đặc biệt, đang tích cực đa dạng hóa danh mục dự trữ của họ—ngân hàng trung ương Ba Lan gần đây đã nâng mục tiêu dự trữ vàng từ 20% lên 30%, minh chứng cho sự chuyển đổi rộng lớn này. Bickel nhận định rằng sự thay đổi cấu trúc này hướng tới vàng là một sự điều chỉnh vĩnh viễn của dự trữ tiền tệ toàn cầu, do bất ổn chính trị liên tục và căng thẳng địa chính trị gia tăng thúc đẩy.

Xu hướng này đã khiến các nhà quản lý tài sản lớn điều chỉnh phân bổ của chính họ. Chính bản thân Edmond de Rothschild đã tăng tỷ lệ vàng từ 5% lên khoảng 6% đến 7% trong danh mục của mình, thể hiện niềm tin vào vai trò của vàng như một nơi lưu trữ giá trị vượt trội. Shaniel Ramjee của Pictet Asset Management đồng thuận, nhận định rằng sự đa dạng hóa của các ngân hàng trung ương này thể hiện sự mở rộng liên tục của các tài sản dự trữ toàn cầu và sự chuyển dịch có hệ thống khỏi phụ thuộc vào đô la.

Hiệu suất của vàng củng cố cho câu chuyện này—kim loại này đạt lợi nhuận hàng năm tốt nhất kể từ năm 1979 trong năm trước và đã tăng khoảng 15% trong năm nay. Giá bạc đã nhân đôi kể từ tháng Mười, và bạch kim đã đạt mức cao kỷ lục mới, cho thấy toàn bộ lĩnh vực kim loại quý đang hưởng lợi từ xu hướng đa dạng hóa dự trữ này.

Bất ổn của Cục Dự trữ Liên bang thúc đẩy giao dịch giảm giá và nhu cầu vàng

Một động lực phụ khác làm tăng sức hấp dẫn của vàng liên quan đến sự không chắc chắn xung quanh tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang. Phê phán công khai của Trump đối với Chủ tịch Jerome Powell, cùng với các yêu cầu giảm lãi suất và kế hoạch bổ nhiệm chủ tịch mới khi nhiệm kỳ hiện tại của Powell kết thúc vào tháng 5, đã kích hoạt những lo ngại rộng hơn về tính tự chủ của tổ chức này.

Sự không chắc chắn này đã kích hoạt cái mà các thị trường tài chính gọi là “giao dịch giảm giá”—một chiến lược trong đó các nhà đầu tư bán các khoản dự trữ tiền tệ và mua các tài sản hữu hình như vàng để phòng ngừa các kịch bản ngân hàng trung ương tài trợ nợ chính phủ thông qua mở rộng tiền tệ. Việc mở rộng này làm giảm sức mua của tiền tệ và làm giảm lợi nhuận của các tài sản tính theo đô la.

Neil Welsh, trưởng bộ phận giao dịch kim loại tại Britannia Global Markets, nhấn mạnh rằng hành vi tìm kiếm an toàn hiện nay không chỉ giới hạn ở các nơi trú ẩn truyền thống, mà còn mở rộng đến cả các kim loại công nghiệp khi các nhà đầu tư điều chỉnh các tham số rủi ro. Robin Brooks, cựu kinh tế trưởng của Viện Tài chính Quốc tế, nhận định rằng đồng đô la đang chạm mức thấp mới so với các đồng tiền thị trường mới nổi trong năm nay, và rõ ràng tuyên bố: “Việc giảm giá đô la đã bắt đầu.”

Nhận định này phản ánh quan điểm chung đang hình thành trong giới đầu tư—sự kết hợp của bất ổn chính trị, phi đô la hóa của ngân hàng trung ương và lo ngại về chính sách của Fed đã tạo ra một lực cản cấu trúc bền vững đối với đô la và một lực đẩy kéo dài cho vàng như một tài sản dự trữ thay thế ưu việt.