Tính chu kỳ của thị trường chứng khoán: Tháng nào thể hiện hiệu suất tồi tệ nhất và tốt nhất?

Trong suốt chiều dài lịch sử thị trường, một chân lý nổi bật rõ ràng: thị trường chứng khoán xu hướng tăng trưởng. Chỉ số Dow Jones Industrial Average, S&P 500 và Nasdaq Composite đều thể hiện mô hình cơ bản này qua các thập kỷ. Tuy nhiên, hành trình đến điểm đó đi qua nhiều biến động lớn. Trong bất kỳ khoảng thời gian hai năm nào, nhà đầu tư có thể chứng kiến cả mức đỉnh kỷ lục và đáy thị trường gấu—đôi khi chỉ trong vài tháng. Thực tế này nhấn mạnh một bài học quan trọng: trong khi xu hướng dài hạn của thị trường luôn tích cực, các biến động ngắn hạn vẫn nổi tiếng khó dự đoán.

Tuy nhiên, lịch sử còn hé lộ điều gì đó đáng chú ý về tính không thể dự đoán này. Phân tích thống kê kéo dài gần một thế kỷ—do công ty nghiên cứu Yardeni Research tổng hợp—xác định rõ các mô hình mùa vụ trong hiệu suất thị trường. Một số tháng luôn mang lại lợi nhuận đều đặn cho nhà đầu tư, trong khi những tháng khác lại thách thức họ một cách nhất quán. Hiểu rõ những tháng tồi tệ nhất cho hiệu suất thị trường chứng khoán và lý do tại sao chúng xảy ra có thể giúp nhà đầu tư đặt bối cảnh cho sự biến động ngắn hạn trong một khung chiến lược lớn hơn.

Một thế kỷ dữ liệu: Tháng có hiệu suất tốt nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán

Sự lạc quan trong đầu tư dài hạn vào thị trường chứng khoán có nguồn gốc sâu xa. Từ năm 1928, S&P 500 đã kết thúc năm tích cực trong 64 năm so với chỉ 31 năm giảm điểm. Ngoài mức độ hàng năm, dữ liệu còn trở nên chi tiết và tiết lộ hơn nữa. Bốn tháng cụ thể đã mang lại lợi nhuận vượt trội trong lịch sử.

Dựa trên dữ liệu hiệu suất 95 năm, chỉ có bốn tháng liên tục mang lại lợi nhuận trung bình hàng năm vượt quá 1% cho S&P 500:

• Tháng 7: lợi nhuận trung bình hàng năm 1,7%
• Tháng 4: lợi nhuận trung bình hàng năm 1,4%
• Tháng 12: lợi nhuận trung bình hàng năm 1,3%
• Tháng 1: lợi nhuận trung bình hàng năm 1,2%

Các lý do đằng sau các mô hình này cung cấp cái nhìn sâu sắc quý giá. Tháng 12 và tháng 1 hưởng lợi từ hiện tượng gọi là “sự tăng giá của ông già Noel”—giai đoạn tâm lý nhà đầu tư thường trở nên tích cực hơn khi năm cũ sắp kết thúc và niềm lạc quan mới bắt đầu với năm mới. Sự thúc đẩy tâm lý này thường chuyển thành lợi nhuận rõ ràng trên thị trường.

Sức mạnh của tháng 7 phần lớn bắt nguồn từ yếu tố kỹ thuật: việc cân đối lại danh mục trong tháng 6. Khi các quản lý quỹ làm mới danh mục của họ, loại bỏ các cổ phiếu kém hiệu quả và thêm các cổ phiếu vượt trội vào các chỉ số lớn như S&P 500, sự luân chuyển này thường thúc đẩy mức độ chung của thị trường. Khi tháng 7 kết thúc trong vùng tích cực, lợi nhuận đặc biệt rõ rệt. Lịch sử cho thấy, tháng 7 đã kết thúc trong sắc xanh 57 lần kể từ 1928, và trong các tháng tăng này, lợi nhuận trung bình đạt tới 5%.

Tháng 4 xếp thứ hai về hiệu suất trung bình, mang lại lợi nhuận trung bình 4,3% khi kết thúc trong sắc xanh. Tuy nhiên, khi đo lường tính nhất quán thuần túy—tổng số lần tháng đó kết thúc cao hơn—tháng 12 dẫn đầu. S&P 500 đã kết thúc tháng 12 trong sắc xanh 69 lần trong cùng 95 năm, mang lại thành tích vượt trội về kết quả tích cực.

Tháng tồi tệ nhất cho thị trường chứng khoán: Các mô hình yếu kém trong lịch sử

Nếu có những tháng xứng đáng để nhà đầu tư ăn mừng, thì cũng có những tháng cần thận trọng. Từ năm 1928, chính xác có ba tháng đã mang lại mức lỗ trung bình hàng năm cho S&P 500—là những tháng tồi tệ nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán:

• Tháng 9: (1,1%) lỗ trung bình hàng năm
• Tháng 2: (0,1%) lỗ trung bình hàng năm
• Tháng 5: (0,1%) lỗ trung bình hàng năm

Lý do đằng sau sự yếu kém của tháng 2 và tháng 5 dường như liên quan đến việc chốt lời. Sau các hiệu suất mạnh mẽ trong tháng 12, tháng 1 và tháng 4, nhà đầu tư thường chốt lời trong các tháng xuân và đầu năm này. Thị trường củng cố, và các đợt điều chỉnh trở nên phổ biến.

Tháng 9 mang một động thái khác. Khi kỳ nghỉ hè kết thúc và các nhà giao dịch trở lại bàn làm việc với tinh thần mới, hoạt động giao dịch tăng lên. Thường thì nhà đầu tư thanh lý vị thế để thu lợi nhuận tích lũy trong các tháng mùa hè ít giao dịch, tạo áp lực giảm giá. Hiện tượng “kết thúc mùa hè” này đã chứng minh tính nhất quán đáng kể qua các chu kỳ thị trường.

Các tháng tồi tệ nhất về hiệu suất thị trường cũng thể hiện đặc điểm rủi ro rõ rệt khi chúng giảm điểm. Tháng 5, tháng 9 và tháng 10 đều ghi nhận mức lỗ trung bình (4,7%) trong các tháng giảm điểm—là mức giảm trung bình lớn nhất trong dữ liệu. Tháng 10 đặc biệt đáng chú ý do liên quan đến các vụ sụp đổ lớn trong lịch sử, đặc biệt là vụ Sập thị trường Black Monday năm 1987, được xem là một trong những vụ sụp đổ thị trường trong ngày tồi tệ nhất từng ghi nhận.

Khi xem xét tần suất, tháng 9 nổi bật với danh hiệu không mong muốn là tháng tồi tệ nhất tổng thể. S&P 500 đã đóng cửa thấp hơn trong tháng 9 tới 52 lần kể từ 1928, so với chỉ 42 lần đóng cửa tích cực và một tháng không thay đổi (tháng 9 năm 1979). Tháng 2 đứng thứ hai về mức tồi tệ, với 46 tháng giảm điểm so với 50 tháng tăng.

Hiểu rõ các yếu tố thúc đẩy các mô hình hàng tháng

Hiện tượng mùa vụ trong thị trường chứng khoán phản ánh sự tương tác phức tạp của nhiều yếu tố. Một số là tâm lý—tâm trạng chung liên quan đến các ngày lễ cuối năm hoặc kết thúc mùa hè. Những yếu tố khác là cơ học—chu kỳ cân đối lại danh mục, các công bố lợi nhuận quý, và điều chỉnh lịch tài chính. Việc thu hoạch lỗ thuế vào cuối mùa thu có thể làm giảm giá, trong khi “sự tăng giá của ông già Noel” mang lại sự lạc quan thực sự về kinh tế, kết hợp với chi tiêu thưởng cuối năm.

Tuy nhiên, điều quan trọng là nhận thức rằng các mô hình này, dù có ý nghĩa thống kê, không phải là định mệnh. Mỗi tháng đều có những bất ngờ, và tần suất lịch sử không đảm bảo kết quả trong tương lai. Cố gắng dự đoán thời điểm giao dịch dựa trên các tín hiệu mùa vụ tự nó mang theo rủi ro và chi phí riêng.

Đảm bảo thực sự trên Phố Wall: Thời gian và kiên nhẫn

Nếu các mô hình mùa vụ chỉ mang tính xác suất, thì điều gì gần như đảm bảo thực sự trong thị trường cổ phiếu? Câu trả lời không phải là tìm tháng tồi tệ nhất hay tháng tốt nhất, mà là mở rộng khung thời gian đầu tư.

Công ty phân tích thị trường Crestmont Research định kỳ cập nhật phân tích về lợi nhuận tổng cộng 20 năm liên tiếp của S&P 500, bao gồm tất cả cổ tức được tái đầu tư. Dữ liệu được kiểm chứng từ năm 1900 (dựa trên các tiền thân của S&P 500), Crestmont đã phân tích 104 chu kỳ 20 năm liên tiếp từ 1919 đến 2022.

Kết quả rõ ràng: mỗi chu kỳ nắm giữ 20 năm đều mang lại lợi nhuận trung bình hàng năm dương. Tỷ lệ thành công 100% trong 104 chu kỳ—bất kể điểm vào thị trường, điều kiện thị trường hay thời điểm—đây là một chân lý thực sự của thị trường.

Phát hiện này xóa tan mọi ồn ào của dữ liệu hiệu suất theo mùa. Dù nhà đầu tư có may mắn mua S&P 500 trong đáy thị trường gấu hay không may mắn vào đúng đỉnh ngắn hạn, điều đó đều không còn quan trọng. Điều quan trọng là cam kết giữ trong hai thập kỷ. Trong mọi trường hợp, kiên nhẫn sinh ra của cải.

Hòa giải giữa ngắn hạn và dài hạn

Bằng chứng thống kê về các tháng tồi tệ nhất của thị trường chứng khoán có mục đích giúp đặt bối cảnh cho sự biến động ngắn hạn. Việc biết rằng tháng 9 đã từng khó khăn, hoặc tháng 7 thường tươi sáng, giúp nhà đầu tư hiểu rằng sự yếu kém của thị trường không phải là điều chưa từng xảy ra hay vĩnh viễn. Những mô hình này là đặc điểm của lịch sử thị trường, không phải lỗi của luận điểm đầu tư.

Tuy nhiên, bài học rộng hơn vượt ra ngoài tính mùa vụ hàng tháng. Trong khi một số tháng thực sự đã chứng minh là yếu hơn về mặt thống kê, thì các tháng yếu nhất cũng không thể sánh bằng sức mạnh của lợi nhuận tích lũy theo thời gian trong nhiều thập kỷ. Nhà đầu tư bỏ cuộc trong tháng 9 yếu kém lịch sử, chỉ để bỏ lỡ sự phục hồi sau đó, sẽ mất đi lợi nhuận vượt xa bất kỳ lợi thế chiến thuật nào.

Cuối cùng, các tháng tồi tệ nhất của thị trường chứng khoán ít quan trọng hơn nhiều so với phản ứng của nhà đầu tư đối với chúng. Với những ai kiên nhẫn giữ vị thế qua mọi mùa—cả mùa mạnh và mùa yếu lịch sử—dữ liệu mang lại một lời hứa mạnh mẽ: thời gian trong thị trường vẫn là con đường đáng tin cậy nhất để tạo dựng của cải.