Ngân hàng Trung ương Nhật Bản bị chi phối bởi tỷ giá hối đoái: xác suất tăng lãi suất cao nhất vào tháng 7, nhưng đồng yên giảm giá có thể thay đổi lịch trình thời gian

Tỷ giá hối đoái đang trở thành biến số then chốt ảnh hưởng đến quyết định chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. Theo tin mới nhất, khảo sát của Bloomberg cho thấy các nhà kinh tế có dự đoán phân hóa về thời điểm tăng lãi suất tiếp theo của ngân hàng trung ương, nhưng quan trọng hơn là việc đồng yên liên tục mất giá đang thúc đẩy kỳ vọng thị trường về việc tăng lãi suất sớm hơn. Điều này phản ánh thực trạng khó khăn của ngân hàng trung ương: giữ ổn định tỷ giá cần phải tăng lãi suất, nhưng việc tăng lãi suất sẽ làm tăng chi phí nợ đã cao.

Phân hóa và nhất trí trong dự đoán thị trường

Theo khảo sát mới nhất của Bloomberg với 52 nhà kinh tế, về thời điểm tăng lãi suất tiếp theo của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, thị trường thể hiện rõ sự phân hóa dự đoán:

Phân bố này khá thú vị. Mặc dù tháng 7 là dự đoán phổ biến nhất, nhưng tỷ lệ ủng hộ chỉ đạt 48%, cho thấy thị trường chưa chắc chắn về thời điểm tăng lãi suất. Điều này phản ánh một vấn đề cốt lõi: các lựa chọn chính sách của ngân hàng trung ương đang chịu nhiều áp lực, và nhịp tăng lãi suất “mỗi nửa năm một lần” truyền thống có thể bị phá vỡ.

Áp lực tỷ giá trở thành biến số then chốt của chính sách

Điều đáng chú ý nhất trong khảo sát là, ba phần tư số người được hỏi cho rằng, đồng yên yếu đang làm tăng nguy cơ ngân hàng trung ương Nhật Bản phải tăng lãi suất sớm hơn. Đây không phải là dự đoán đơn thuần, mà dựa trên thực tế.

Hiện tại, USD/JPY dao động quanh mức 158.5, gần mức thấp nhiều thập kỷ ghi nhận được vào tháng 7 năm 2024. Quan trọng hơn, nhà kinh tế của Ngân hàng Trust Sumitomo Mitsui, Iwabashi Junki, đã chỉ ra một điểm giới hạn: nếu USD/JPY phá mức 160, lịch trình tăng lãi suất có thể sẽ được đẩy sớm rõ rệt.

Điều này có nghĩa là, tỷ giá không còn chỉ là một chỉ số theo dõi của ngân hàng trung ương nữa, mà đang trở thành yếu tố trực tiếp kích hoạt điều chỉnh chính sách.

Thực trạng khó khăn của ngân hàng trung ương

Áp lực này phản ánh thực tế ngân hàng trung ương Nhật Bản đang đối mặt với hai lựa chọn khó khăn:

Cần thiết giữ ổn định tỷ giá

Việc đồng yên liên tục mất giá không chỉ gây ra vấn đề tỷ giá, mà còn đẩy lạm phát kỳ vọng tăng. Theo các thông tin liên quan, nợ công của Nhật Bản đã chiếm khoảng 240%-260% GDP, điều này có nghĩa là, việc đồng yên giảm giá dẫn đến giá nhập khẩu tăng sẽ trực tiếp đẩy lạm phát tổng thể lên cao hơn, từ đó tạo thêm áp lực cho chính sách của ngân hàng trung ương.

Chi phí tăng lãi suất

Tuy nhiên, việc tăng lãi suất cũng gặp khó khăn. Gánh nặng nợ cao của Nhật Bản đồng nghĩa với việc, mỗi lần lãi suất tăng 1 điểm phần trăm, chi phí lãi vay của chính phủ sẽ tăng mạnh. Theo khảo sát, các nhà kinh tế đã nâng dự đoán trung bình về “lãi suất cuối cùng” của chu kỳ tăng lãi suất này lên 1.5% — mức cao nhất kể từ cuối năm 2023. Tăng từ 0.75% lên 1.5%, mức tăng chi phí nợ là rõ ràng đáng kể.

Điều kiện giới hạn để kích hoạt tăng lãi suất sớm

Thông tin ẩn trong khảo sát lần này là, ngân hàng trung ương có thể đã xem xét các kịch bản chính sách khác nhau. Các nhà kinh tế dự đoán chung rằng, tốc độ tăng lãi suất trong tương lai sẽ duy trì mỗi nửa năm một lần, nhưng giả định này dựa trên việc tỷ giá giữ ổn định tương đối.

Một khi USD/JPY phá mức 160, giả định này có thể bị phá vỡ. Theo các thông tin hiện có, điểm giới hạn này đã gần mức 158.5 hiện tại, chỉ cần đồng yên tiếp tục mất giá thêm khoảng 1.5 điểm nữa. Và từ tháng 7 năm 2024 đến nay, đồng yên đã trải qua áp lực mất giá kéo dài, khả năng điểm giới hạn này bị kích hoạt không thấp.

Các điểm quan trọng cần theo dõi tiếp theo

Cuộc họp chính sách tuần tới (ngày 22-23 tháng 1) sẽ là một cửa sổ quan sát quan trọng. Phần lớn các người được khảo sát cho rằng, điểm mấu chốt sẽ là báo cáo triển vọng kinh tế hàng quý của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, lần đầu tiên bao gồm các chính sách kích thích kinh tế do chính phủ của Thủ tướng Yoshihide Suga đề xuất. Cách diễn đạt trong báo cáo này, đặc biệt là về tỷ giá và lạm phát, có thể sẽ gửi tín hiệu quan trọng về nhịp tăng lãi suất trong thời gian tới.

Nếu ngân hàng trung ương trong báo cáo thể hiện sự thận trọng hơn về rủi ro tỷ giá, điều này có thể ngụ ý khả năng tăng lãi suất sớm hơn đang gia tăng.

Tóm lại

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang bị áp lực tỷ giá đẩy dần đến khả năng tăng lãi suất sớm hơn. Trên bề mặt, tháng 7 vẫn là dự đoán phổ biến nhất, nhưng tính ổn định của dự đoán này đang bị đồng yên mất giá xói mòn. Mức 160 USD/JPY thực tế đã trở thành một “kích hoạt” ẩn của chính sách ngân hàng trung ương.

Đối với thị trường, điều cần chú ý không chỉ là ngân hàng trung ương có tăng lãi suất hay không, mà còn là cách tỷ giá ảnh hưởng đến lịch trình này như thế nào. Trong bối cảnh thanh khoản toàn cầu đang thắt chặt, thị trường trái phiếu Nhật Bản đang chịu áp lực, không gian chính sách của ngân hàng trung ương đang dần thu hẹp. Các phát biểu trong cuộc họp tuần tới và diễn biến tiếp theo của USD/JPY sẽ là những tín hiệu then chốt để đánh giá xem ngân hàng trung ương có buộc phải hành động sớm hay không.