Một cảnh tượng trên đường phố Tehran nói lên tất cả: Một ông già ôm chồng tiền giấy dày cộp, nhưng thậm chí còn không đủ để mua một bữa ăn. Đây không phải là chuyện đùa, mà là thực tế đang diễn ra.

Tháng 10 năm 2025, Quốc hội Iran vừa thông qua cải cách tiền tệ — loại bỏ bốn số không khỏi đồng rial. Nghe có vẻ như một ca phẫu thuật tài chính, nhưng thực chất là sự thỏa hiệp bất lực trước tình trạng kinh tế mất kiểm soát.

Mua một cốc cà phê cần 100.000 rial? Mua một túi bột mì phải mất vài triệu. Máy ATM ngân hàng thường xuyên bị tê liệt do mệnh giá quá lớn, nhân viên tài chính thậm chí phải dùng máy tính để cộng những phép tính cơ bản. Đây không phải là chuyện cười, mà là thực tế hàng ngày của Iran.

Con số còn đau lòng hơn: Trong 40 năm qua, đồng rial đã mất giá 95%. Trước năm 1979, 1 USD đổi được 7 rial, đến tháng 9 năm 2025 trên thị trường chợ đen, 1 USD đổi được 1,42 triệu rial. Bạn không nhìn nhầm đâu, là một trăm bốn mươi hai vạn.

Nguyên nhân nằm ở đâu? Xuất khẩu dầu bị tắc nghẽn, dự trữ ngoại hối giảm mạnh. Thiếu ngoại tệ khiến không thể nhập khẩu hàng hóa, hàng hóa khan hiếm đẩy giá lên vùn vụt, tỷ giá chợ đen sụp đổ, tiền lương của người dân trở thành giấy vụn. Chuỗi vòng luẩn quẩn này đã hoàn toàn khép kín.

Thống kê cho thấy vào tháng 8 năm 2025, CPI của Iran tăng 42,4% so với cùng kỳ. Giá một kilogram thịt cừu? Tương đương với 25 ngày lương của công nhân bình thường.

Trong hoàn cảnh tuyệt vọng đó, lập trình viên trẻ Iran tên Ali đã tìm ra một con đường khác. Anh sử dụng ví Bitcoin để nhận thanh toán từ khách hàng quốc tế, hoàn toàn bỏ qua hệ thống tài chính sụp đổ. Anh nói rất thẳng thắn: "Bitcoin không phải là một sản phẩm đầu tư, nó chính là công cụ để chúng ta sống sót."

Khi tiền tệ pháp định mất niềm tin, khi hệ thống ngân hàng trở nên không đáng tin cậy, khi mỗi tờ tiền đều mất giá nhanh chóng — tài sản mã hóa từ khái niệm trở thành nhu cầu thiết yếu. Đây không phải là lời tuyên bố của một nhà lý tưởng trong giới tiền mã hóa, mà là sự lựa chọn của những người bình thường bị đẩy đến đường cùng.