Có lẽ bạn cũng đã nghe khá nhiều về metaverse gần đây, nhất là sau khi Mark Zuckerberg thông báo Facebook sắp chuyển hướng thành "công ty Metaverse" và Epic Games (hãng làm Fortnite) vừa huy động 1 tỷ USD để phát triển game theo hướng này. Nhưng metaverse là gì thực sự? Tại sao lại hot đến vậy? Hôm nay mình sẽ chia sẻ hiểu biết của mình về cái khái niệm này.

Đơn giản nhất, metaverse là gì? Nó là một thế giới ảo được xây dựng từ Internet, VR, AR và các công nghệ khác, tạo ra một không gian mà mọi người có thể tương tác như trong thực tế. Hình dung nó như một vũ trụ song song - nơi bạn có thể sống, làm việc, chơi game, kinh doanh, tất cả đều diễn ra trong không gian ảo nhưng cảm giác rất chân thực.

Như vậy metaverse là gì mà lại xuất hiện từ lâu? Thực ra khái niệm này không phải mới. Nó lần đầu xuất hiện trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng "Snow Crash" của Neal Stephenson năm 1992 - hơn 30 năm trước! Tên gọi "Metaverse" bao gồm hai phần: Meta (ngoài) + Verse (vũ trụ), tức là "vũ trụ bên ngoài" hay thế giới song song.

Các đặc điểm chính của metaverse là gì? Nó cần phải bền vững (hoạt động liên tục), có tính chân thực cao (immersion), mở cửa cho sáng tạo không giới hạn, và quan trọng nhất là có một hệ thống kinh tế riêng. Bạn có thể sở hữu tài sản ảo, kiếm tiền, giao dịch - giống như thế giới thực nhưng toàn bộ diễn ra trên mạng.

Tại sao lại là blockchain? Đó là câu hỏi hay. Metaverse trên blockchain khác với metaverse của Facebook hay Epic Games ở chỗ: bạn thực sự sở hữu tài sản của mình dưới dạng NFT, có thể chuyển giữa các platform khác nhau, không ai có thể lấy đi hay thay đổi quy tắc một chiều. DeFi còn cung cấp hệ thống tài chính linh hoạt cho nền kinh tế metaverse. Đó là lý do tại sao Decentraland, The Sandbox lại được chú ý - vì chúng phi tập trung, người dùng có quyền thực sự.

Mục tiêu của metaverse là gì? Không chỉ là giải trí. Nó có thể dùng trong giáo dục (học từ giáo viên hàng đầu), y tế (mô phỏng phẫu thuật), thậm chí khám phá vũ trụ ảo mà không cần tốn kém như thực tế. Đại dịch cũng đẩy nhu cầu này lên - mọi người cần nơi tương tác ảo chân thực hơn.

Quy mô thị trường thì sao? Hiện tại, phần cứng VR/AR đã đạt khoảng 862 tỷ USD (2020), còn nội dung metaverse khoảng 170 tỷ USD. Nhưng đó chỉ là bắt đầu. Nếu metaverse thực sự phát triển, tất cả tài sản phi vật chất có thể được chuyển vào đó - con số có thể lên đến hàng nghìn tỷ USD.

Nhưng hiện tại metaverse vẫn còn hạn chế lắm. Công nghệ VR chưa đủ tốt, giá quá đắt, trải nghiệm chưa hấp dẫn bằng game truyền thống. Các nền tảng hiện tại chưa thể kết nối với nhau, bạn không thể di chuyển tài sản giữa các thế giới khác nhau. Công nghệ cross-chain vẫn còn nhiều lỗ hổng.

Vậy cơ hội đầu tư ở đâu? Nếu bạn tin vào tương lai metaverse, hãy chú ý đến: (1) các blockchain có khả năng mở rộng tốt như Solana, Avalanche, Polygon - những nền tảng sẽ hỗ trợ metaverse; (2) các dapp phục vụ metaverse - game, NFT marketplace, DeFi platform; (3) công nghệ cross-chain để kết nối các hệ sinh thái.

Nhưng cần thận trọng: metaverse vẫn là khái niệm cho tương lai, chưa đến lúc bùng nổ. Thay vì đầu tư trực tiếp vào các metaverse project, có thể tìm kiếm cơ hội từ cơ sở hạ tầng khi các ông lớn công nghệ tiếp tục đầu tư. Khi nào hạ tầng và nội dung hoàn thiện hơn, thì sự bùng nổ thực sự mới đến.

Tóm lại, metaverse là gì? Nó là thế giới ảo song song với thực tế, nơi bạn có thể sống, làm việc, kinh doanh. Khái niệm này đã tồn tại 30 năm nhưng mới được chú ý gần đây nhờ công nghệ phát triển. Blockchain sẽ đóng vai trò then chốt, cho phép quyền sở hữu thực sự và tương tác không giới hạn. Dù vẫn còn đường dài phía trước, metaverse chắc chắn sẽ là một trong những xu hướng lớn nhất của thập kỷ tới. Nếu bạn quan tâm, hãy bắt đầu theo dõi các blockchain platform và dapp phục vụ lĩnh vực này từ bây giờ.