Tôi nhận thấy nhiều bạn mới vào crypto thường không hiểu rõ về các hình thức lừa đảo, nên hôm nay muốn chia sẻ kinh nghiệm của mình về vấn đề này.

Đầu tiên, scam là gì? Nói đơn giản, scam là hành động lừa đảo để chiếm đoạt tài sản, đặc biệt là tiền điện tử. Những kẻ lừa đảo được gọi là scammer, và họ sẽ phải chịu hình phạt nếu bị phát hiện. Cái tricky là ngày nay với internet, các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi. Quy mô có thể lan sang nhiều quốc gia, ảnh hưởng đến hàng triệu người.

Cái mà scam là trong crypto thường xảy ra khi nhà đầu tư rơi vào bẫy và không nhận ra. Hoặc thậm chí có người biết đó là scam nhưng vẫn tham gia vì ham lợi nhuận nhanh. Ví dụ điển hình là các dự án kiểu Ponzi - người sau trả tiền cho người trước. Lúc đầu ai cũng kiếm được, nhưng khi không còn người mới vào, mô hình sụp đổ và tất cả mất tiền.

Về các dạng scam phổ biến, trước hết là Scam ICO. Năm 2017, khi ICO bùng nổ, rất nhiều dự án lừa đảo xuất hiện. Cách hoạt động rất đơn giản: scammer tạo một dự án tiền điện tử mới, quảng cáo nó, thuê KOLs để tạo uy tín, rồi phát hành token qua ICO để huy động vốn. Sau khi lấy được tiền, họ bỏ dự án và biến mất. Bạn có thể nhận biết kiểu scam này qua các dấu hiệu như dự án không có giải pháp rõ ràng, đội ngũ ẩn danh hoặc từng scam trước đó, website sơ sài, roadmap mơ hồ, hoặc không quan tâm đến cộng đồng.

Dạng thứ hai là rug pull hoặc rút thanh khoản. Các dự án này thường hoạt động trên DEX như Uniswap, PancakeSwap, hay Sushiswap. Ban đầu họ xây dựng sản phẩm khá hoàn chỉnh, sau đó phát hành token và tạo pool thanh khoản. Nhưng các dấu hiệu cảnh báo là thanh khoản thấp, thanh khoản có thể bị khóa, hoặc hứa hẹn APY cao bất thường. Ngoài ra còn có kiểu scam khác như khóa chức năng mua bán token hay tự hack dự án để xả lượng lớn coin ra.

Vậy làm sao để tự bảo vệ mình? Đầu tiên, bạn phải nghiên cứu kỹ dự án trước khi bỏ tiền. Hỏi rõ giải pháp của họ là gì, có thật sự cần blockchain không, cộng đồng ra sao, tokenomic thế nào. May mắn là hiện nay có nhiều công cụ hỗ trợ kiểm tra dự án. Bạn có thể xem smart contract để kiểm tra holder và founder có vấn đề gì không. Khi kết nối ví vào website, chắc chắn website đó uy tín và an toàn. Sau khi không cần nữa, nhớ revoke để tránh bị lợi dụng.

Tóm lại, scam là mối nguy hiểm thực sự trong crypto, nhưng nếu bạn cẩn thận và học hỏi, hoàn toàn có thể tránh được. Hy vọng những chia sẻ này giúp ích cho các bạn. Nếu có thắc mắc, cứ để lại comment để cùng thảo luận nhé.