Đang nhận được rất nhiều câu hỏi về cổ phiếu quyền chọn gần đây, nên mình nghĩ sẽ giải thích rõ vì đây là thứ trông có vẻ đơn giản ở bề mặt nhưng có thể trở nên rất phức tạp nếu bạn không biết mình đang làm gì.

Về cơ bản, quyền chọn cổ phiếu là các hợp đồng cho phép bạn có quyền—nhưng không bắt buộc—mua hoặc bán một cổ phiếu với mức giá cụ thể trước một ngày nhất định. Đó là phần cốt lõi của nó. Điều làm chúng khác với việc sở hữu cổ phiếu đơn thuần là chúng có đòn bẩy, nghĩa là bạn có thể kiểm soát giá trị lớn hơn nhiều với số vốn ban đầu ít hơn nhiều.

Có ba cơ chế chính bạn cần hiểu. Giá thực hiện là mức giá bạn thực thi—mức giá mà bạn có thể mua hoặc bán nếu quyết định thực hiện quyền. Giả sử bạn mua quyền chọn mua (call option) trên một cổ phiếu với giá thực hiện 100 đô la. Bạn có thể mua 100 cổ phiếu với giá 100 đô la mỗi cổ phiếu, bất kể giá thị trường là bao nhiêu. Ngày hết hạn là hạn chót của bạn—sau đó, hợp đồng sẽ vô giá trị nếu bạn chưa sử dụng. Và phí quyền chọn (premium) là số tiền bạn thực sự trả cho quyền chọn đó. Đây là phần tính toán: vì mỗi quyền chọn kiểm soát 100 cổ phiếu, nếu phí là 5 đô la, bạn đang trả tổng cộng 500 đô la (5 đô la nhân 100).

Vậy quyền chọn cổ phiếu dùng để làm gì? Hai mục đích chính. Quyền chọn mua là cược của bạn rằng cổ phiếu sẽ tăng giá. Bạn trả một khoản phí nhỏ, và nếu đúng và cổ phiếu tăng mạnh, giá trị quyền chọn của bạn có thể gấp đôi hoặc gấp ba. Đó là đòn bẩy trong hành động. Quyền chọn bán (put option) là chiều ngược lại—chúng sinh lợi khi cổ phiếu giảm giá. Hoặc bạn có thể dùng chúng để phòng thủ, bảo vệ danh mục đầu tư đã có. Nếu bạn sở hữu cổ phiếu và mua quyền chọn bán chống lại chúng, bạn đang mua bảo hiểm. Nếu thị trường sụp đổ, quyền chọn bán của bạn tăng giá trị và bù đắp cho các khoản lỗ.

Đòn bẩy chính là lý do mọi người phấn khích về quyền chọn, nhưng cũng chính là cái bẫy. Một biến động 20% của cổ phiếu có thể biến thành hơn 100% trong quyền chọn. Nhưng mặt tối là: bạn có thể mất nhiều hơn số tiền bạn bỏ ra với một số chiến lược nhất định. Đó là lý do tại sao hiểu rõ cách quyền chọn hoạt động thực sự là điều cực kỳ quan trọng trước khi bắt đầu giao dịch.

Bắt đầu rất đơn giản—mở một tài khoản môi giới hỗ trợ quyền chọn, chọn mức giá thực hiện và ngày hết hạn (đây là bước quan trọng), rồi theo dõi vị thế. Theo dõi giá cổ phiếu, nhưng cũng cần chú ý đến mất giá theo thời gian. Một quyền chọn mất giá chỉ vì thời gian trôi qua, ngay cả khi cổ phiếu không biến động. Đây là điều nhiều người bỏ qua.

Sự khác biệt thực sự giữa sở hữu cổ phiếu và giao dịch quyền chọn nằm ở khung thời gian và khả năng chịu rủi ro. Cổ phiếu dành cho xây dựng tài sản dài hạn—chúng không hết hạn, bạn sở hữu một phần của công ty. Quyền chọn dành cho các chiến lược ngắn hạn dựa trên niềm tin mạnh mẽ rằng điều gì đó cụ thể sẽ xảy ra trước ngày hết hạn. Nếu không, bạn chỉ đang mất phí quyền chọn một cách vô ích.

Nếu bạn đang nghĩ đến việc bắt đầu, bài học lớn nhất là: hãy biết chính xác mình đang làm gì trước khi mạo hiểm tiền thật. Quyền chọn có thể nhân đôi lợi nhuận, nhưng cũng có thể nhân đôi thua lỗ nhanh chóng.